Jeszcze kilka lat temu dla wielu specjalistów konsultacje online były jedynie dodatkiem do pracy stacjonarnej. Pandemia COVID-19 sprawiła jednak, że zdalne formy wsparcia psychologicznego i rozwojowego w bardzo krótkim czasie stały się codzienną praktyką.
Zmiana ta miała charakter globalny i w dużej mierze okazała się trwała. Dziś praktyka hybrydowa, łącząca spotkania online i stacjonarne, jest standardem pracy wielu specjalistów zdrowia psychicznego (APA, 2024a).
Według definicji APA (2013) prowadzenie usług psychologicznych z wykorzystaniem technologii komunikacyjnych, np. konsultacji wideo, telefonu czy innych form kontaktu online, określane jest mianem telepsychologii.
Wraz z rozwojem pracy online pojawiła się potrzeba rozwijania nowych kompetencji związanych nie tylko z technologią, ale również bezpieczeństwem danych, prowadzeniem dokumentacji czy dostosowaniem metod pracy do środowiska cyfrowego.
W 2024 roku American Psychological Association opublikowało zaktualizowane wytyczne dotyczące praktyki telepsychologii. Dokument Proposed revision of guidelines for the practice of telepsychology wskazuje 11 kluczowych obszarów i kompetencji istotnych w prowadzeniu pomocy psychologicznej online.
W artykule przyglądamy się najważniejszym rekomendacjom APA (2024b) oraz publikacji rozwijającej praktyczne zastosowanie tych wytycznych (Perle i in., 2025).
Ze względu na obszerność tematu artykuł został podzielony na dwie części. W pierwszej skupiamy się na kompetencjach specjalisty, bezpieczeństwie danych, świadomej zgodzie oraz dokumentacji.
Telepsychologia wiąże się z nową wiedzą i umiejętnościami, których specjaliści potrzebują w pracy online. APA podkreśla znaczenie stałego rozwijania kompetencji, biorąc pod uwagę szybki rozwój technologii i badań dotyczących pracy zdalnej.
Obejmuje to m.in. śledzenie aktualnej literatury naukowej, udział w szkoleniach oraz rozwijanie wiedzy dotyczącej skuteczności oddziaływań online. Ze względu na dynamiczny rozwój tego obszaru wiedza nie zawsze jest jednoznaczna lub w pełni dostępna. W takich sytuacjach ważna staje się umiejętność krytycznej oceny, na ile dana technologia może wspierać praktykę oraz jakie szanse i ryzyka wiążą się z jej wykorzystaniem.
Specjalista powinien również rozumieć różnice pomiędzy pracą stacjonarną i online, kwestie etyczne, prawne i organizacyjne związane z telepsychologią, a także wiedzieć, jak dostosowywać usługi zdalne do potrzeb różnych grup odbiorców, w tym młodzieży, osób starszych oraz osób z niepełnosprawnościami.
Ważnym elementem pracy online jest przekazywanie jasnych i wyczerpujących informacji dotyczących usług świadczonych zdalnie, a także potencjalnych korzyści i ograniczeń związanych z tą formą współpracy. APA podkreśla znaczenie transparentności w zakresie wykorzystywanych technologii i narzędzi, co pozwala klientowi podjąć bardziej świadomą decyzję o rozpoczęciu współpracy.
W telepsychologii świadoma zgoda rozumiana jest podwójnie: jako zgoda na otrzymywanie wsparcia psychologicznego oraz zgoda na korzystanie z określonych technologii wykorzystywanych podczas konsultacji. W praktyce specjalista może przygotować dokument zawierający najważniejsze informacje dotyczące zarówno samej usługi, jak i sposobu jej realizacji online. Może on obejmować m.in. informacje o wykorzystywanych narzędziach, potencjalnych ograniczeniach technologicznych, zasadach bezpieczeństwa, a także zakresie korzystania z rozwiązań AI.
APA zwraca również uwagę, że świadoma zgoda pełni funkcję edukacyjną i powinna być dostosowana do wieku, potrzeb oraz kompetencji cyfrowych osoby korzystającej ze wsparcia.
W pracy online ważne jest świadome dbanie o ochronę danych oraz bezpieczeństwo osób korzystających ze wsparcia.
Dotyczy to m.in. wyboru wykorzystywanych platform, sposobu przechowywania informacji, bezpieczeństwa urządzeń, sieci internetowych czy ochrony przed nieautoryzowanym dostępem do danych. W praktyce oznacza to m.in. korzystanie z bezpiecznych haseł, szyfrowania, aktualizowania oprogramowania oraz świadomego wybierania narzędzi wykorzystywanych podczas konsultacji online.
APA podkreśla również, że psycholog nie musi być ekspertem od cyberbezpieczeństwa, jednak warto rozumieć podstawowe ryzyka związane z technologią i świadomie oceniać, czy dane rozwiązanie jest odpowiednie do pracy z klientem.
APA zwraca uwagę, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo danych nie kończy się na ich przechowywaniu. Dotyczy to m.in. komputerów, telefonów, dysków, chmury czy platform wykorzystywanych podczas konsultacji online. APA podkreśla, że dane cyfrowe mogą pozostawać na urządzeniach lub w systemach nawet po ich usunięciu.
W praktyce oznacza to przede wszystkim świadome korzystanie z technologii, wybieranie bezpiecznych rozwiązań oraz dbanie o odpowiednie zasady przechowywania i usuwania danych klientów.
Prowadzenie dokumentacji jest jednym z podstawowych elementów odpowiedzialnej praktyki psychologicznej, zarówno stacjonarnej, jak i online. APA podkreśla, że psychologowie pracujący zdalnie powinni stosować te same standardy etyczne i profesjonalne, które obowiązują w pracy stacjonarnej.
Telepsychologia wprowadza jednak dodatkowe elementy związane z wykorzystaniem technologii. W praktyce może to obejmować m.in. dokumentowanie formy kontaktu, wykorzystywanych platform czy istotnych trudności technicznych wpływających na przebieg konsultacji.
Telepsychologia przestała być rozwiązaniem tymczasowym, a stała się częścią codziennej praktyki wielu specjalistów. Wraz z rozwojem technologii rośnie jednak potrzeba świadomego, etycznego i odpowiedzialnego korzystania z narzędzi cyfrowych.
Wytyczne APA pokazują, że kompetencje psychologa online nie dotyczą wyłącznie technologii, ale również bezpieczeństwa, relacji, etyki i jakości prowadzonego wsparcia.
W drugiej części artykułu przyjrzymy się kolejnym obszarom telepsychologii, m.in. diagnozie online, sytuacjom kryzysowym, superwizji oraz nowym technologiom wykorzystywanym w pracy psychologicznej.
American Psychological Association. (2013). Guidelines for the practice of telepsychology. https://www.apa.org/practice/guidelines/telepsychology
American Psychological Association. (2024a). Barriers to care in a changing practice environment: 2024 practitioner pulse survey. https://www.apa.org/pubs/reports/practitioner/2024
American Psychological Association. (2024b). Proposed revision of guidelines for the practice of telepsychology. https://www.apa.org/about/policy/telepsychology-revisions
Perle, J. G., Smucker-Barnwell, S., Morland, L. A., Villalobos, B. T., Moore, H. D., Frye, W. S., ... & Wright, S. D. (2025). A compendium for the 2024 APA Guidelines for the Practice of Telepsychology: Guideline applications and resources. American Psychologist. https://doi.org/10.1037/amp0001579
Psychobox© 2026.
Wszelkie prawa zastrzeżone.