10 pomysłów na narzędzia w Kreatorze

Tamara Kasim
Psycholożka, absolwentka Uniwersytetu SWPS i twórczyni Psychobox — platformy cyfrowych narzędzi dla specjalistów zdrowia psychicznego i rozwoju.

Pracujesz z klientem nad zmianą zawodową, prowadzisz zajęcia ze studentami albo przygotowujesz warsztat o wartościach? Do każdego z tych tematów możesz stworzyć własną interaktywną kartę pracy.

W Kreatorze Psychobox projektujesz narzędzia na bazie koła: wybierasz obszary, nadajesz im nazwy i określasz skale oceny. Poniżej znajdziesz dziesięć pomysłów, które możesz dopasować do swoich odbiorców i sposobu pracy.

‍

1. Koło wartości

Koło wartości możesz wykorzystać do rozmowy o tym, co jest ważne dla klienta i jak znajduje odzwierciedlenie w jego codzienności.

Możesz zacząć od gotowego narzędzia Wartości w Psychobox. Po wybraniu wartości klienta umieść je na kole, np. jako bliskość, autonomię, rozwój, uczciwość i troskę.

Na skalach „Praca” i „Życie prywatne” klient odpowiada na pytanie: „Na ile w ostatnim miesiącu moje działania wyrażały tę wartość?”. Ocenie podlega sposób działania, a nie sama ważność wartości.

Pytanie do rozmowy: Jak mógłby wyglądać jeden konkretny krok zgodny z tą wartością w pracy?

‍

2. Koło celów współpracy

Takie koło może pomóc ustalić, na czym klient chce się skupić podczas wspólnych spotkań.

Obszarami mogą być cele sformułowane jego językiem: „jasno mówię o swoich potrzebach”, „planuję odpoczynek” czy „przygotowuję się do zmiany pracy”.

Proponowane skale to „Obecny poziom realizacji” i „Priorytet”. Przy pierwszej 0 oznacza „jeszcze nie realizuję”, a 10 „realizuję w ustalonym zakresie”. Przy drugiej 0 oznacza „teraz mało ważne”, a 10 „teraz bardzo ważne”.

Pytanie do rozmowy: Który cel jest dla Ciebie ważny i jednocześnie możliwy do podjęcia teraz?

‍

3. Koło kompetencji w poszukiwaniu pracy

W doradztwie zawodowym możesz wykorzystać koło do uporządkowania przygotowań do zmiany pracy lub wejścia na rynek pracy.

Przykładowe obszary to rozpoznawanie własnych mocnych stron, wyszukiwanie ofert, przygotowanie CV, prezentowanie doświadczenia podczas rozmowy i nawiązywanie kontaktów zawodowych.

Na skalach „Dziś” i „Mój cel” klient określa, na ile samodzielnie potrafi wykonać dane zadanie teraz i jaki poziom chce osiągnąć. 

Samoocenę warto uzupełnić przykładami, np. wspólnie przyjrzeć się CV lub przećwiczyć odpowiedź na pytanie rekrutacyjne.

Pytanie do rozmowy: Wsparcia w jakim obszarze potrzebujesz, żeby zrobić kolejny krok?

‍

4. Koło kompetencji liderskich

Koło kompetencji liderskich może towarzyszyć rozmowie rozwojowej z osobą, która zarządza zespołem lub przygotowuje się do tej roli.

Możesz uwzględnić delegowanie, udzielanie informacji zwrotnej, określanie oczekiwań, prowadzenie trudnych rozmów i wspieranie samodzielności pracowników.

Na skalach „Obecnie” i „Poziom, do którego dążę” klient zaznacza swoją ocenę. Wspólnie ustalcie, jakie zachowania odpowiadają poszczególnym ocenom.

Pytanie do rozmowy: Jaka sytuacja z ostatnich tygodni najlepiej pokazuje, jak korzystasz z tej kompetencji?

‍

5. Koło kompetencji akademickich

To propozycja na zajęcia ze studentami, tutoring lub rozmowę o sposobie uczenia się.

Obszary mogą obejmować planowanie nauki, czytanie literatury, zadawanie pytań, korzystanie z informacji zwrotnej i szukanie pomocy. Możesz ustalić je wspólnie z grupą, zaczynając od pytania: „Co pomaga Wam studiować w sposób, który Wam służy?”.

Na skalach „Dziś” i „Mój cel” studenci dokonują samooceny. Doprecyzujcie, czego ona dotyczy, np. tego, na ile konsekwentnie korzystają z danej strategii.

Koło możesz udostępnić kodem QR na prezentacji. Studenci otworzą kartę na swoich urządzeniach. Przy omawianiu ćwiczenia zaproś ich do dzielenia się wybranymi wnioskami, pozostawiając im decyzję o ujawnieniu ocen.

Pytanie do rozmowy: Jaką jedną zmianę chcesz przetestować przed kolejnymi zajęciami?

‍

6. Koło aktywności

Koło może pomóc uporządkować rozmowę o aktywnościach, które klient chce wprowadzić lub przywrócić w codziennym życiu.

Obszary mogą obejmować spacer, kontakt z bliską osobą, przygotowanie posiłku, hobby czy wykonanie drobnego zadania domowego. Dobierz je do sytuacji, możliwości i tego, co ma znaczenie dla klienta.

Przy skalach „Obecnie” i „Plan” ustalcie, jak często klient podejmuje daną aktywność oraz jaki zakres byłby dla niego osiągalny. Oceny na kole uzupełnijcie konkretnym planem, np. „dziesięciominutowy spacer dwa razy w tygodniu”.

W pracy psychoterapeutycznej takie koło może być pomocą do rozmowy w ramach aktywizacji behawioralnej. Samo ćwiczenie nie stanowi pełnej interwencji.

Pytanie do rozmowy: Jaka najmniejsza wersja tej aktywności jest teraz możliwa?

‍

7. Koło zasobów wspierających radzenie sobie

Takie koło pozwala przyjrzeć się temu, z czego klient może korzystać w wymagających sytuacjach.

Przykładowe obszary to wsparcie społeczne, odpoczynek, proszenie o pomoc, stawianie granic i dostęp do sprawdzonych sposobów radzenia sobie.

Na skalach „Dostępność” i „Korzystanie” klient określa, na ile dany zasób jest dostępny oraz na ile rzeczywiście z niego korzysta. Może się okazać, że ma wokół siebie osoby gotowe go wesprzeć, ale trudno mu poprosić o pomoc. 

Pytanie do rozmowy: Co ułatwiłoby Ci sięganie po ten zasób?

‍

8. Koło zniekształceń poznawczych

Koło możesz wykorzystać w psychoedukacji i rozmowie o rozpoznawaniu sposobów myślenia.

Uwzględnij np. myślenie czarno-białe, katastrofizację, czytanie w myślach i nadmierne uogólnianie. Każdy obszar wyjaśnij prostym przykładem.

Proponowane skale to „Rozumiem” i „Zauważam u siebie”. Pierwsza dotyczy rozumienia pojęcia, druga tego, jak często klient dostrzega dany sposób myślenia w ustalonym okresie.

Niższa ocena „Zauważam u siebie” może oznaczać zarówno rzadsze występowanie, jak i trudność w rozpoznawaniu danego wzorca. Dlatego oceny wymagają omówienia.

Pytanie do rozmowy: Czy przypominasz sobie konkretną sytuację, w której pojawił się taki sposób myślenia?

‍

9. Koło elastyczności psychologicznej

To pomysł na psychoedukację opartą na modelu elastyczności psychologicznej ACT, czyli terapii akceptacji i zaangażowania.

W kole możesz umieścić sześć procesów modelu Hexaflex: akceptację, defuzję poznawczą, kontakt z chwilą obecną, Ja jako kontekst, wartości i zaangażowane działanie. Nazwy warto uzupełnić krótkimi objaśnieniami.

Na skalach „Rozumiem” i „Korzystam” klient określa, na ile rozumie dany proces oraz na ile korzysta z niego w codziennych sytuacjach.

Koło może być punktem wyjścia do rozmowy o tych procesach. Nie jest zwalidowaną miarą elastyczności psychologicznej.

‍

10. Koło Priorytetów w mentoringu

Koło Priorytetów może pomóc przyjrzeć się obszarom działalności i wybrać tematy do pracy z mentorem lub mentorką.

Na kole możesz umieścić np. kierunek rozwoju firmy, ofertę, docieranie do klientów, finanse, organizację pracy i rozwój własnych kompetencji. Obszary wybierzcie wspólnie, zgodnie z sytuacją osoby korzystającej z mentoringu.

Skale „Jak jest” i „Jak chcę, żeby było” mogą dotyczyć zadowolenia z obecnej sytuacji oraz poziomu, do którego osoba chce dążyć w ustalonym czasie.

Koło może pomóc przygotować się do spotkania i nazwać temat, którym chcecie się zająć. Największa różnica między ocenami nie musi oznaczać najważniejszego priorytetu.

Pytanie do rozmowy: Który obszar jest teraz dla Ciebie najważniejszy i jakiego wsparcia potrzebujesz?

‍

Jak przejść od koła do działania?

Po wypełnieniu narzędzia zatrzymajcie się przy jednym obszarze, którym klient chce się zająć. Ustalcie, jaki krok jest możliwy, co pomoże w jego wykonaniu i kiedy wrócicie do tematu. Wnioski możecie zapisać w polu notatek.

Proponowane koła służą autorefleksji i rozmowie. Oceny liczbowe warto uzupełniać konkretnymi przykładami; nie są wynikami standaryzowanego testu psychologicznego.

Jeśli tworzysz swoją pierwszą kartę, zajrzyj również do artykułu Jak tworzyć własne narzędzia w Psychobox?, w którym pokazujemy cały proces krok po kroku.

‍

Otwórz Kreator Psychobox i przygotuj własne narzędzie.

‍